CAS Testi
CAS Testi (Cognitive Assessment System), 5–17 yaş arası çocukların öğrenme sürecini etkileyen bilişsel becerilerini değerlendiren bilimsel ve güvenilir bir testtir. Zekâyı tek bir puanla sınırlamak yerine; planlama, dikkat, eşzamanlılık ve ardışıklık gibi bilişsel süreçleri ayrıntılı olarak ölçer. CAS Testi, öğrenme güçlüğü, dikkat sorunları ve akademik performans düşüklüğünün nedenlerini anlamaya yardımcı olur ve çocuğa özel eğitim planlarının oluşturulmasında yol gösterici bir değerlendirme testidir.
CAS Testi Nedir?
CAS Testi (Cognitive Assessment System), çocukların bilişsel süreçlerini ayrıntılı ve çok boyutlu şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş, bilimsel temelli bir değerlendirme testidir. Bu test, zekayı yalnızca tek bir sayı ya da genel puan üzerinden ele almak yerine, çocuğun bilgiyi nasıl algıladığını, işlediğini, organize ettiğini ve kullandığını analiz eder. Bu yaklaşım sayesinde CAS Testi, klasik zeka testlerinden farklı olarak çocuğun düşünme biçimini ve öğrenme sürecini anlamaya odaklanır.
CAS Testi’nin en önemli özelliklerinden biri, performansın sadece sonuç üzerinden değil, süreç üzerinden değerlendirilmesidir. Yani çocuk doğru ya da yanlış cevap vermekten ziyade, probleme nasıl yaklaştığı, hangi stratejileri kullandığı ve bilişsel kaynaklarını nasıl yönettiği açısından incelenir. Bu durum özellikle öğrenme güçlüğü, dikkat sorunları ve akademik uyum problemlerinin daha net anlaşılmasına olanak tanır.
Test, PASS Teorisi’ne (Planlama, Dikkat, Eşzamanlılık, Ardışıklık) dayalı olarak yapılandırılmıştır. PASS yaklaşımı, zekayı sabit ve değişmez bir yapı olarak değil; geliştirilebilir, desteklenebilir ve eğitsel müdahalelerle güçlendirilebilir bir süreç olarak ele alır. Bu nedenle CAS Testi, yalnızca değerlendirme değil aynı zamanda yol gösterici bir araçtır.

CAS Testi Ne İçin Uygulanır?
CAS Testi, çocuğun bilişsel işleyişini objektif biçimde değerlendirmek ve öğrenme sürecini etkileyen bilişsel faktörleri ortaya koymak amacıyla uygulanır. Özellikle okul başarısının beklenen düzeyin altında olduğu durumlarda, bu başarısızlığın altında yatan nedenleri anlamada önemli bir rehberdir.
Akademik sorunlar her zaman bilgi eksikliğinden kaynaklanmaz. Dikkat, planlama, bilgiyi sıralama ya da bütünsel algılama gibi bilişsel süreçlerde yaşanan güçlükler de öğrenmeyi doğrudan etkileyebilir. CAS Testi, bu süreçleri ayrı ayrı değerlendirdiği için sorunun kaynağını netleştirmeye yardımcı olur.
Test sonuçları aşağıdaki alanlarda sıklıkla yol gösterici olarak kullanılır:
- Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının (BEP) planlanması
- Akademik destek ve özel eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi
- Bilişsel gelişimin izlenmesi ve takip değerlendirmeleri
- Uygulanan eğitimsel müdahalelerin etkililiğinin değerlendirilmesi
Değerlendirme ve test süreci için randevu oluşturabilirsiniz.
CAS Testi Kimlere Uygulanır?
CAS Testi genellikle 5–17 yaş aralığındaki çocuklara uygulanır. Bu yaş aralığı, bilişsel süreçlerin aktif olarak geliştiği ve akademik becerilerin şekillendiği kritik bir dönemi kapsar. Bu nedenle test, erken müdahale açısından büyük önem taşır.
Özellikle aşağıdaki durumlarda CAS Testi tercih edilir:
- Öğrenme güçlüğü şüphesi bulunan çocuklar
- Dikkat eksikliği ve odaklanma sorunları yaşayan öğrenciler
- Akademik başarısı potansiyelinin altında olan çocuklar
- Bilişsel profili ayrıntılı biçimde değerlendirilmek istenen bireyler
Ayrıca zekâ puanı normal ya da yüksek olan ancak okulda beklenen performansı gösteremeyen çocuklarda CAS Testi, sorunun kaynağını anlamada oldukça etkilidir.
Hangi Bilişsel Alanları Ölçer?
CAS Testi, bilişsel işlevleri dört temel alanda değerlendirir. Bu alanlar, çocuğun öğrenme sürecindeki temel zihinsel mekanizmaları temsil eder.
- Planlama: Çocuğun problem çözme, strateji oluşturma, hedef belirleme ve davranışlarını kontrol edebilme becerilerini kapsar. Planlama becerileri zayıf olan çocuklar genellikle işleri organize etmekte ve adım adım ilerlemekte zorlanırlar.
- Dikkat: Odaklanma, dikkati sürdürebilme ve dikkat dağıtıcı uyaranları yönetebilme becerisini ifade eder. Bu alan, özellikle sınıf ortamında öğrenme açısından kritik öneme sahiptir.
- Eşzamanlılık: Görsel ve mekânsal bilgilerin bütünsel olarak algılanması ve işlenmesiyle ilgilidir. Okuduğunu anlama, görsel ilişkileri fark etme ve matematiksel kavramları kavrama bu alanla ilişkilidir.
- Ardışıklık: Bilgilerin sıralı, düzenli ve mantıksal bir akış içinde işlenmesini kapsar. Okuma, yazma ve yönergeleri takip etme becerilerinde önemli rol oynar.
CAS Testi Alt Testleri Nelerdir?
CAS Testi, her bir bilişsel alanı ölçmeye yönelik özel olarak yapılandırılmış alt testlerden oluşur. Bu alt testler, PASS alanlarının her birini ayrı ayrı değerlendirecek şekilde tasarlanmıştır.
Alt testler sayesinde çocuğun yalnızca genel performansı değil, hangi bilişsel süreçlerde zorlandığı ayrıntılı olarak belirlenir. Bu durum, değerlendirmeyi yüzeysel olmaktan çıkarır ve daha hedefe yönelik müdahalelerin planlanmasına olanak tanır.
Alt testlerin sağladığı temel avantaj, çocuğun güçlü olduğu alanların da net biçimde ortaya konmasıdır. Bu sayede destek programları oluşturulurken çocuğun güçlü yönlerinden yararlanılabilir.

CAS Testi Nasıl Yapılır?
CAS Testi, bu alanda eğitim almış uzmanlar tarafından birebir olarak yapılır. Test ortamının sessiz, güvenli ve dikkat dağıtıcı unsurlardan arındırılmış olması son derece önemlidir.
Uygulama sürecinde çocukla birebir etkileşim kurulur ve test yönergeleri açık bir şekilde anlatılır. Çocuğun motivasyonu, dikkat süresi, testlere yaklaşımı ve verdiği tepkiler uzman tarafından gözlemlenir.
CAS Testi esnek bir yapıya sahiptir ve çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve performansına göre uygulama süreci uyarlanabilir. Bu da testin sağlıklı sonuçlar vermesini sağlar.
CAS Testi Ne Kadar Sürer?
CAS Testi’nin uygulama süresi ortalama 60 ila 90 dakika arasında değişir. Bu süre, çocuğun dikkat süresi, motivasyonu ve test sırasında gösterdiği performansa göre uzayabilir ya da kısalabilir.
Çocuğun yorulması ya da dikkatinin dağılması durumunda test iki ayrı oturuma bölünerek uygulanabilir. Bu yaklaşım, test sonuçlarının daha güvenilir olmasını sağlar.
CAS Testi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
CAS Testi sonuçları, çocuğun yaşına ve norm grubuna göre standardize edilmiş puanlar üzerinden değerlendirilir. Her bir bilişsel alan (Planlama, Dikkat, Eşzamanlılık ve Ardışıklık) için ayrı ayrı performans düzeyleri belirlenir ve bu alanların birbiriyle olan ilişkisi analiz edilir. Bu sayede çocuğun yalnızca genel bilişsel düzeyi değil, bilgiyi nasıl algıladığı, işlediği ve kullandığı ayrıntılı biçimde ortaya konur. Değerlendirme süreci, çocuğun güçlü olduğu alanları ve desteklenmesi gereken bilişsel süreçleri netleştirmeye odaklanır.
Test sonuçlarının sağlıklı biçimde yorumlanabilmesi için uzman değerlendirmesi mutlaka gereklidir. Uzman, CAS Testi’nden elde edilen sayısal verileri; çocuğun akademik performansı, günlük yaşam becerileri, öğretmen gözlemleri ve aileden alınan gelişim öyküsü ile birlikte ele alır. Böylece test sonuçları tek başına bir etiketleme aracı olarak değil, çocuğun gelişimini destekleyecek bireyselleştirilmiş eğitim ve müdahale planlarının oluşturulmasında yol gösterici bir rehber olarak kullanılır. Bu bütüncül yaklaşım, yanlış yorumların önüne geçilmesini sağlar ve çocuğun gerçek ihtiyaçlarının doğru şekilde belirlenmesine katkı sunar.
CAS Testi Puanları Ne Anlama Gelir?
CAS Testi puanları, çocuğun planlama, dikkat, eşzamanlılık ve ardışıklık gibi bilişsel alanlardaki performansını, kendi yaş grubundaki çocuklarla karşılaştırmalı olarak ortaya koyar. Bu puanlar, çocuğun bilişsel süreçleri ne ölçüde etkili kullandığını ve bilgiyi hangi alanlarda daha rahat ya da zorlanarak işlediğini anlamaya yardımcı olur. Her bir alan için elde edilen standart puanlar, çocuğun öğrenme stiline ve bilişsel işleyişine dair objektif ve bilimsel veriler sunar.
CAS Testi’nde elde edilen puanların temel amacı, çocuğu bir başarı ya da yetersizlik etiketiyle tanımlamak değildir. Aksine bu puanlar, çocuğun hangi bilişsel alanlarda desteklenmeye ihtiyaç duyduğunu ve hangi alanlarda güçlü olduğunu belirlemek için kullanılır. Bu yaklaşım sayesinde çocuğun potansiyelini en verimli şekilde kullanabileceği eğitimsel ve gelişimsel destekler planlanabilir. Doğru yorumlanan CAS Testi puanları, bireyselleştirilmiş eğitim programlarının oluşturulmasına ve çocuğun akademik ve günlük yaşam becerilerinin dengeli biçimde geliştirilmesine önemli katkı sağlar.
CAS Testi Hangi Durumlarda İstenir?
CAS Testi, çocuğun bilişsel süreçlerini ayrıntılı biçimde değerlendirmek amacıyla aşağıdaki durumlarda sıklıkla istenir:
- Öğrenme güçlüğü şüphesi bulunan çocuklarda, akademik zorlanmaların altında yatan bilişsel nedenleri belirlemek için
- Dikkat ve odaklanma sorunları yaşayan çocuklarda, dikkat süresi ve bilişsel kontrol becerilerini değerlendirmek amacıyla
- Akademik başarısı yaşına ve sınıf düzeyine göre düşük olan çocuklarda, öğrenme sürecini etkileyen bilişsel alanları analiz etmek için
- Bilişsel gelişimi hakkında ayrıntılı değerlendirme yapılması gereken durumlarda, çocuğun güçlü ve desteklenmesi gereken yönlerini netleştirmek amacıyla
- Özel eğitim gereksiniminin belirlenmesi sürecinde, uygun eğitim ve destek programlarının planlanmasına rehberlik etmesi için
- Bireyselleştirilmiş eğitim planı (BEP) oluşturulması öncesinde, çocuğun öğrenme profiline uygun hedeflerin belirlenmesi amacıyla
- Gelişimsel takibin sağlıklı şekilde yürütülmesi için, belirli aralıklarla bilişsel performansın izlenmesi gerektiğinde
CAS Testi Güvenilir mi?
CAS Testi, bilimsel geçerliliği ve güvenilirliği yüksek bir değerlendirme aracıdır. Uluslararası norm çalışmalarıyla desteklenmiş ve farklı kültürlerde uygulanabilirliği test edilmiştir.
Alanında uzman kişiler tarafından doğru şekilde uygulandığında, güvenilir ve tutarlı sonuçlar sunar.
Hangi Sorunlar Tespit Edilebilir?
CAS Testi ile dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü, bilişsel işlemleme sorunları, planlama ve organizasyon becerilerindeki zorluklar tespit edilebilir.
Bu bulgular doğrultusunda çocuğa özel eğitim ve destek programları planlanabilir ve gelişim süreci yakından takip edilebilir.
CAS Testi Sonrası Ailelere Öneriler
Test sonuçları sonrasında ailelerin, uzman görüşleri doğrultusunda çocuğun güçlü yönlerini desteklemesi büyük önem taşır. Ev ortamında yapılan küçük düzenlemeler bile çocuğun öğrenme sürecini olumlu etkileyebilir.
Sonuçlar etiketleme amacıyla değil, çocuğun gelişimini desteklemek ve potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için kullanılmalıdır.
CAS Testi ile Diğer Zeka ve Dikkat Testleri Arasındaki Farklar
CAS Testi, zekayı tek bir puanla sınırlamaz ve bilişsel süreçlere odaklanır. Bu yönüyle süreç temelli bir değerlendirme sunar.
WISC-IV gibi geleneksel zeka testlerine kıyasla, çocuğun bilgiyi nasıl işlediğini daha ayrıntılı analiz ederek eğitimsel ve klinik karar süreçlerinde daha yönlendirici bilgiler sağlar.